برای دانشجویانم

 درسگفتار مبانی سیاست (24-2-1390 )

nejati.hosseini@gmail.com

(دانشگاه تهران- دانشکده علوم اجتماعی : گروه ارتباطات اجتماعی)

اشاره

جامعه شناسی سیاسی: برخی نظریه های موثر (1 )

سید محمود نجاتی حسینی

(آذر ماه 89)

for-mystudents.blogfa.com

nejati.hosseini@gmail.com

این نوشتار حاوی برخی مباحثی است که در ترم اول 88-89 برای دانشجویان کارشناسی ارشد علوم سیاسی(دانشگاه ازاد اشتیان)برمبنای کتاب 2 جلدی راهنمای جامعه شناسی سیاسی(الن اسکات و کیت نش 1388 ،پژوهشکده مطالعات راهبردی)وجامعه شناسی سیاسی معاصر(کیت نش 1380 ،انتشارات کویر)ارائه شده است.برای استفاده بهتر دانشجویان از این سه منبع مهم تنها مضامین کلیدی که راهنمایی اصلی برای فهم جامعه شناسی سیاسی معاصر هستند مورد اشاره قرار گرفته است.

نمرات آزمون نظریه های جدید در علم سیاست تیر 88

(کارشناسی ارشد علوم سیاسی )

نمرات آزمون روشهای تحقیق  درعلم سیاست تیر 88

(کارشناسی ارشد علوم سیاسی )

 کارنوشت دانشجویی 39 / نظریه سیاسی جدید8 / 30288

smnejatih@yahoo.com/nejati.hosseini@gmail.com

www.falsafe-ejtemaee.blogfa.com/www.for-my-students.blogfa.com

*بازخوانی نظریه های آزادی + برابری + عدالت + مدارا (LEJT    ) : بخش 2

**2 و3 . آزادی + برابری

2.آزادی

21. هم بستگی عدالت وآزادی (ساماندهی عادلانه ساختارهای اجتماعی در خدمت آزادی بیشتر است // ساختارهای ناعادلانه و جوامع دستخوش بی عدالتی دچار نا آزادی  بیشتری اند)

 22. تقدم آزادی بر خیرهای بنیانی ( خیرهای بنیانی : ابزارهای ضروری  همگانی برای پیشبرد  پروژه های شخصی اند // خیرهای بنیانی همگانی عبارتند از: عزت نفس + مناعت طبع + صیانت نفس // آزادی شرط اساسی و ضروری تحقق خیرهای بنیانی همگانی است // آزادی در این معنا مشتمل است بر : آزادی در اندیشه +آزادی در انتخاب مسیر+ آزادی در گزینش ابزارها + آزادی در تقبل پیامدها و مسئولیت پذیری +آزادی در فرصت ها + آزادی در ورود به حوزه  های مشارکت همگانی )

23. مقید بودن آزادی به عدالت (بدون عدالت ، آزادی برای تحقق خیرهای  بنیانی وجود نخواهد داشت )

24. تسری  آزادی – عدالت به برابری (ازادی و عدالت به معنای موصوف به برابری منصفانه می انجامد: در روند عدالت گرایی و آزادی گرایی ساختاری و نهادی سوژه ها به صورتی برابر و یکسان مورد توجه قرار می گیرند)

3. برابری

31.ماهیت  تحلیلی - هنجاری – تجویزی نظریه های برابری ( توجیه  نابرابری / توزیع برابری / برابرگرایی در فرصت ها و منابع / برابرگرایی در مزایا ونتایج )

32.لیبرال های منتقد برابرگرایی (اصالت بازار ها و بازار گرایی + لزوم دولت کمینه )//33.لیبرتاریانیزم نوزیکی (توجیه نابرابری : به عنوان حق اخلاقی برابری + حق قانونی مالکیت های خصوصی )

34.کنسرواتیزم سنتی (توجیه نابرابری : نهادهای سنتی مانند کلیسا ، خانواده و مالکیت خصوصی به همراه دولت تسهیل گر ضامن شایستگی سنتی دارندگان / ناشایاستگی نادارندگان اند)//35.لیبرال های متاخر راولزی – دورکینی (توجیه برابری : ناعادلانه بودن نهاد مالکیت خصوصی + ضرورت  برابری فرصت ها +نقد نابرابری ناشی از انتخاب شخصی و پیامدهای  نا مناسب ناشی از آن + نقد شانس و اتفاق در زندگی  + ضرورت برابر گرایی بیشینه برای کمینه ها )      

36.فمنیزم برابرگرا ( توجیه برابرگرایی جنسیتی : نقد نابرابری درون خانگی به نفع مردان وضرر زنان +بیشینه کردن  نفع زنان )//37.سوسیالیزم بازار (برابر گرایی دموکراتیک : در حوزه کار برای کارگران + مالکیت گرایی غیر دولتی کارخانه ها +سهام داری مالکیت کارگری )

38.مارکسیزم برابر خواه (توجیه برابر گرایی : برابری دستمزد ها و درآمدها )//39.پست مدرنیزم مردد مشکک متمرکز بر برابرگرایی هویتی فرهنگی ( زیر سوال بردن تمامی نظریه های برابرگرا و نابرابرگرا // تشکیک و تردید در اصالت وصداقت برابرگرایی های هنجاری //تمرکز بر عدالت گرایی هویتی فرهنگی تمامی سوژه ها )

**4.مدارا

41.فضای مفهومی مدارا( اصل تحمل کردن دیگری و تحمیل نکردن بر دیگری // مدارای غیر قابل مدارا: پذیرش امر نادرست // پارادوکس های مدارا : در افتادن در ورطه آنارشی های اجتماعی فرهنگی + سیاسی حقوقی + اخلاقی مذهبی // مقید بودن مدارا به زمینه های جامعه شناختی آن // نسبت مدارا با پلورالیزم سیاسی فرهنگی )

42.کارکردهای مداراگرایی (آشکارسازی حقیقت های متکثر از طریق استدلال های متنوع و چند صدایی + جلوگیری از پیشروی دولت ها به حریم های فردی +اصالت  دادن به رشد و توسعه اخلاقی عقلانی افراد به واسطه مداراگرایی + کاستن از استبدادگرایی عرفی سنتی  اکثریت به ضرر اقلیت دگر اندیش )

43.حدود مدارا گرایی(مدار ارزشهای فرهنگی اجتماعی متعارف جامعه +در حوزه رفتارهای غیر آسیب رسان به جامعه) //خط قرمز مداراگرایی (نا مدارا با مدارا ستیزان).

کارنوشت دانشجویی 38 / نظریه سیاسی جدید7 / 30288

smnejatih@yahoo.com/nejati.hosseini@gmail.com

www.falsafe-ejtemaee.blogfa.com/www.for-my-students.blogfa.com

*بازخوانی نظریه های آزادی + برابری + عدالت + مدارا (LEJT    ) : بخش 1

**1.عدالت

11.فضای مفهومی و فلسفه عدالت

111.مفهوم ومحتوای هنجاری (حق+استحقاق +شایستگی +نیاز +خواست / اخلاقی+درست+لازم+ضروری)

112.عدالت های توزیعی(ناظر به توزیع هنجاری کالاهای عمومی ) + ماهیتی (ناظر به محتوای درست یا نادرست قواعد اجرای عدالت ) + آیینی (ناظر به قواعد درست تصمیم گیری در باره اجرای هنجاری )

113.عدالت اجتماعی (در باره قاعده مندی منصفانه  واخلاقا قابل دفاع ساختارهای اجتماعی )//114. فلسفه عدالت(هنجارسازی برای: نظم سازی موجه + قانون مندی منصفانه + مشروعیت بخشی وفاقی جامعه )

12.عدالت اجتماعی

121.منتقدان راست گرا(حرفی است دو پهلو برای دخالت بیشتر دولت در بازار و جامعه // 122.معتقدان چپ گرا(نوعی از بازسازی نظم اجتماعی هماهنگ با اصول اخلاقی)

123.فلسفه عدالت اجتماعی (بازتوزیع اخلاقا قابل دفاع منافع – مزایا- منابع اجتماعی که حاصل از مشارکت همه مردم در جامعه با هدف تامین رفاه برابر همگانی است  )

124.قواعد هنجاری مقبول عدالت اجتماعی(اصل قابل دفاع : چه افرادی ؟ چه چیزی را ؟چگونه؟ وبه چه مقدار؟باید داشته باشند ؟ // رویه های قاعده مند مقبول معروف:طبق نیازها+حقوق+خواسته ها+سزاواری ها)

13.عدالت گرایی اجتماعی و نیاز مداری رویه گرا : برابرگرایی سوسیالیستی / لیبرالی سوسیالیستی جدید

131.رویه سوسیالیستی  مارکسیستی (از هر فردی طبق توانایی هایش و به هر فردی وفق نیازهایش / به اندازه فعالیتش )

132. اصل تمایز گذاری میان نیازهای اساسی و خواسته های ترجیحی (منتقدان نیاز مداری :چون ترجیح  فرهنگی اجتماعی است و همگانی؛اولی تر است // معتقدان نیازمداری : نیاز ها اساسی ترند و براورده سازی آن ها لازم تر// تفکیک گرایان نیاز مدار : لزوم تمایز گزاری بین نیازهای مبنایی و عام از خواسته های متنوع ذهنی // تنوع گرایان نیاز مدار : لزوم لحاظ تنوعات نیاز های ملی ،فروملی ،قومی ،گروهی ،فرهنگی ،تاریخی از هم )

133. رویه لیبرالی سوسیالیستی جدید (  قواعد عدالت به مثابه انصاف راولز : حق استفاده برابر و گسترده از آزادی های همگانی +ساماندهی نابرابری های موجود در قالب بیشینه کردن کمینه ها +برابرسازی فرصت های اجتماعی برای رسیدن همگان به موقعیت های اجتماعی مناسب )

*یک مساله پارادوکسی - چالشی  و یک دوراهه هنجاری (ظلم بالسویه،عدل است ؟عدل بالسویه،ظلم است؟// توزیع عادلانه نابرابری ها ؟توزیع ناعادلانه برابری ها ؟)

14. عدالت گرایی اجتماعی و حقوق مداری رویه گرا  : نابرابرگرایی لیبرالی / لیبرتاریانی

141.مضمون لیبرالی حق و حقوق (نوزیکی ها در برابر راولزی ها  : میزان ارزش + شایستگی + استحقاق سوژه مخاطب عدالت// اصالت معیارسخت کوشی+ مهارت + استعداد // اصالت دادن به عدالت رویه ای  وآیینی تا عدالت ماهیتی وهنجاری )//142 .اصول حافظ عدالت رویه ای آیینی نوزیکی (: عادلانه بودن ثروت + انتقال عادلانه و دریافت عادلانه آن + تصحیح بی عدالتی صورت گرفته )

143 . مضمون لیبرالی فردگرایی مالکیتی مکفرسونی (افراد از منظر حقوقی و اخلاقی مالک منحصر به فرد محصول توانایی هایشان اند ودر بهره برداری از ان اولی ترند)

15. عدالت گرایی اجتماعی و استحقاق مداری محافظه کارانه (عدالت گرایی طبیعی+ عدالت یعنی : سزاواری  به حق به خاطر نوع انتخاب و نوع رفتار شخص ).

 کارنوشت دانشجویی 27 / نظریه سیاسی جدید6 / 25288

smnejatih@yahoo.com/nejati.hosseini@gmail.com

www.falsafe-ejtemaee.blogfa.com/www.for-my-students.blogfa.com

* بازخوانی گفتمانی جدید از نظریه های : سیاست و دولت / حاکمیت و ملت

1.گفتمان سیاست ودولت

11.فضای مفهومی سیاست(سیاست به عنوان :یک فعالیت انسانی + ماهیت حقیقی انسان+ دستگاه مدیریت وسامان دهی جامعه+ ابزار سرکوب و فریب وکنترل )

12.برداشت های گفتمانی ازسیاست

121.خوش بینانه و مدرنیستی ( سیاست قدرت+نظم+حاکمیت +امنیت / قدرت تصمیم گیری به جای جامعه + سامان دهی جامعه / دولت گرایی بدون حضورجامعه)

122. بدبینانه پست مدرنیستی (سیاست مقاومت + آنارشی / سلطه + هژمونی + مهندسی اجتماعی جامعه و کنش گران / جامعه گرایی بدون دولت )

123.واقع بینانه لیت مدرنیستی (سیاست جنبش های اجتماعی + جامعه مدنی + شهروندی / مشارکت اجتماعی و فرمان شکنی مدنی /دولت - جامعه گرایی توامان)

2.گفتمان حاکمیت و ملت

21.حاکمیت گرایی حقوقی دژوره( مشروعیت الزام آور اطاعت شهروندان از حاکمیت گرایی دولت ها بر مبنای قانون حقوقی )

22.حاکمیت گرایی سیاسی دوفاکتو(مشروعیت مقید ومشروط اطاعت شهروندان از حاکمیت گرایی دولت ها بر مبنای میزان قانون مندی حقوقی دولت ها)

23.فضای مفهومی حاکمیت گرایی تلفیقی :حقوقی دژوره و سیاسی دوفاکتو ( مشروعیت ومقبولیت وتوانایی حاکمیت های داخلی و خارجی / محدوده های فراملی +ملی + فروملی اعمال حاکمیت ها /  تعامل وتقابل جامعه سیاسی و جامعه مدنی بر سر حاکمیتها  )

3. مسایل گفتمانی  چالشی نوپدید سیاسی حکومتی در هزاره سوم میلادی

 (در باره : تعامل / تقابل  سیاست+دولت+حاکمیت+ملیت /  جامعه + کنش گران وشهروندان + رژیم های سیاسی + جهانی شدن / دولت ها - ملت ها/ حاکمیت ها )

31. چالش  فدرالیزم ملت  مآب / سنترالیزم دولت مآب

32.چالش جامعه مدنی شهروندی مدار / جامعه سیاسی دولت مبنا

33. چالش حاکمیت های ملی / حاکمیت های فروملی (قومیتی +نژادی +جنسیتی +شهری +روستایی )

34.چالش رژیم های سیاسی حاکمیتی : حکومت کردن سنتی دولت مدار / حکمرانی جدید جامعه مدار / حکومت مندی نوظهور دولت ستیز – جامعه ستیز مبتنی بر کشمکش قدرت / مقاومت

4.شکل های چالشی دولت ملت ها در جهانی شدن ها / جهانی - محلی شدن ها /  محلی - جهانی شدن ها

41.دولت - ملت سنتی (بسته و محلی )

42.دولت – فراملت (تعدیلی و نسبتا باز و بسته )

43. فرادولت – ملت ( جهانی و کاملا باز )

44.ملت- فرادولت (رسانه ای اینترنتی بی مهار ).

                                        کارنوشت  دانشجویی 24/ نظریه سیاسی جدید5 /20288

                                                           www.falsafe-ejtemaee.blogfa.com/www.for-mystudents.blogfa.com

*آنتروپوسوفی متدولوژیک (انسان شناسی فلسفی روشی )در نظریه سیاسی

** بازخوانی گفتمانی جدید از 2متن: آندره هیوود (1383 )مقدمه نظریه سیاسی،عبدالرحمان عالم،تهران،قومس/ فصول1-2:نظریه در سیاست و طبیعت بشر" ؛کالین های (1385 )در آمدی انتقادی بر تحلیل سیاسی،احمد گل محمدی ،تهران، نی / فصل 1 و2 : "دیدگاههای تحلیلی و وجه سیاسی علم سیاست".

1.مساله طبیعت بشری ، فرد وجامعه در سیاست و چرخش نظریه سیاسی:" تجلیل – تحلیل – تدبیر سیاسی "

11. پنج دوراهه دوگانه dualistic dilemma در نظریه سیاسی

(غریزه گرایی / عقل گرایی ؛ طبیعت گرایی / فرهنگ گرایی ؛ رقابت گرایی / قرابت گرایی ؛ کشمکش گرایی / وفاق گرایی ؛ فردگرایی / جمع گرایی ).

12 . رویارویی و مواجهه تئوریک نظریه سیاسی متاخر با این دوراهه ها

(تجلیل سیاسی در قالب " گفتمان ها وایدئولوژی های سیاسی "؛ تحلیل سیاسی در قالب " جامعه شناسی سیاسی" ؛ تدبیر سیاسی  در " قالب فلسفه سیاسی").

13.برآیند فرایند ها و مکانیزم های عملی سازی  و تحقق "تجلیل – تحلیل – تدبیر سیاسی " در جامعه سیاسی / به واسطه  عملکرد رژیم  های سیاسی + ترتیبات سیاسی + حکومت + دولت با " اراده معطوف به قدرت"  

(سیاست ها و سیاست گذاری های عمومی + دفاعی + امنیتی + نظامی + اجتماعی + فرهنگی +حقوقی +اقتصادی ).

14.پیامد گرایی این برآیندها ، سیاست ها وسیاست گذاری های معطوف به قدرت در سیاست های مدنی معطوف به : "مقاومت +تعامل+تقابل "

(سیاست انقلاب +سیاست شورش + سیاست فرمان شکنی مدنی + سیاست جنبش های اجتماعی + سیاست گروههای داوطلب اجتماعی + سیاست های هویت ساز جدید مبتنی بر : قومیت گرایی ، جنسیت گرایی ، نژاد گرایی ، ملی گرایی ، زبان گرایی ، مذهب گرایی + شبکه سازی های اجتماعی جدید رسانه ای مجازی از نوع اینترنتی ).

15. چرخش های جدید در نظریه سیاسی برای : تجلیل سیاسی + تحلیل سیاسی + تدبیر سیاسی / سیاست های قدرت و مقاومت + سیاست های تعامل و تقابل جامعه سیاسی و جامعه مدنی

( شکل دادن به خوشه های نظری جدید مانند: حکمرانی + حکومت مندی + جنبشهای اجتماعی  جدید +جامعه مدنی + جهانی شدن + شهروندی + نظم گرایی و نظم ستیزی نوین + امپریالیزم و امپراتوری/ بسط حوزه های نظری جدیدتر مانند : اقتصاد سیاسی فرهنگ + سیاست فرهنگی + سیاست اجتماعی / تقویت چشم اندازهای سیاست  گفتمانی پست مدرنیستی + سیاست مردم پسند مطالعات فرهنگی + سیاست  اخلاق گفتگویی رهایی مدرنیته متاخر + پسا سیاست رادیکال / گسترش مرزهای نظری رویکردهای روابط بین الملل در حوزه های پسا رفتارگرایی + پسانهاد گرایی + پساواقع گرایی +پسالیبرالیزم +پسا سازه گرایی +پسا فمنیزم ).

***با توجه به توضیحات کلاسی (9-2-88 ) دانشجویان درس نظریه سیاسی ،برای جلسه آینده (16-2-88 )آندره هی وود را بر اساس  این طرح درسی مطالعه کنند.